STRONA GŁÓWNA
WPROWADZENIE
PŁASZCZYZNA SEMANTYCZNO-SŁOWNIKOWA
PŁASZCZYZNA CZASOPRZESTRZENNA
PŁASZCZYZNA UTYLITARNA
TROCHĘ PSYCHOLOGII I FIZYKI
ROZWIĄZANIA DYDAKTYCZNE
GALERIA
LINKI
KSIĘGA GOŚCI
O AUTORCE
KONTAKT
FORUM
 

PŁASZCZYZNA SEMANTYCZNO-SŁOWNIKOWA

PŁASZCZYZNA SEMANTYCZNO-SŁOWNIKOWA
          Na tym obszarze znajdują się wszystkie analogie w zakresie słownictwa specjalistycznego używanego przez plastyków i muzyków, tak na poziomie terminów, jak i ich znaczeń. Okazuje się bowiem, że istnieje wiele pojęć funkcjonujących zarówno w języku plastycznym, jak i w muzyczym. Przy czym ich sens może być niejednokrotnie bardzo zbliżony, mimo, że są obecne w dwóch różnych formach ekspresji człowieka. 
          
          Przedstawione poniżej zestawienie wybranych terminów pozwoli przyjrzeć się w jakim stopniu poszczególne z nich łączą się znaczeniowo w obu dziedzinach.

Język plastyczny

Język muzyczny

ARABESKA

Ornament złożony z motywów roślinnych, rozwijających się wzdłuż linii falistej, tworzącej łodygę, często uzupełniany motywem ptaków, drobnych listków, pędów, gałązek, stosowany m.in. w sztuce islamu

Utwór o charakterze miniatury instrumentalnej z delikatną figuracją, w balecie jedna z figur, polegająca na ustawieniu się na jednej nodze z pochyleniem korpusu do przodu i wyprostowaną drugą nogą uniesioną do tyłu

BARWA

Jedna z cech wrażeniowych przedmiotu, powstała na skutek działania światła. Potocznie mówi się o kolorze, który jest jednak barwą specjalnie wyprodukowaną

Jedna z cech wrażeniowych dźwięku, odróżniająca go pod względem np. ostrości, jakości, dźwięczności, temperatury itp.

COLLAGE

Technika polegająca na komponowaniu obrazu z różnych materiałów (wycinków lub gotowych elementów) przez klejenie, spawanie np. gazet, blachy itp.

W muzyce XXw. technika komponowania utworu z różnego materiału np. przez zestawianie dźwięków blachy, szumów, trzasków.

DOMINANTA

Główny motyw, wyróżniający się z całości ukłądu kompozycji, któremu podporządkowane są inne elementy kompozycji plastycznej

Dźwięk centralnie położony w skali (na V stopniu), niosący z sobą napięcie dążące do rozwiązania; dźwięk podstawowy, główny.

DYNAMIKA

Wrażenie ruchu wywołane przez pozbawienie układu pozornej podstawy, linie skośne, łamane, skłębione. Może wywoływać rozmaite nastroje.

Element wykonawczy, określający siłę brzmienia dźwięków, związany też z budową formalną utworów. Może wyrażać wiele odczuć i nastrojów.

DYSONANS

Celowa nieforemność, wprowadzanie chaosu dla osiągnięcia ekspresyjności, komplikowanie motywów tematycznych. Jego rozwiązanie musi nastąpić w układach wtórnych.

Niezgodność brzmienia dźwięków, wywołująca nieprzyjemne odczucia słuchowe, wrażenie napięcia wymagające rozwiązania.

FAKTURA

Cechy powierzchni dzieła bądź wrażenie tych cech wynikające ze sposobu kształtowania go,z właściwości tworzenia, techniki, narzędzi, stylu indywidualnego.

Stosunek głosów lub partii kompozycji - np. układ głosu z akompaniamentem (homofonia) czy współistnienie kilku samodzielnych głosów (polifonia), także specyficzne środki muzyczne (dynamika, artykulacja, skala) właściwe danemu instrumentowi lub głosowi.

FORMA

Kształt zewnętrzny, wizualna postać dzieła sztuki, które wyrażają treści. Za pomocą środków wyrazu informuje o sposobie wyrażania tych treści, często określa kształt przedmiotu, bryłę.

Konstrukcja dzieła muzycznego, następstwo kolejnych częsci kompozycji, dotyczy również budowy wertykalnej (harmonicznej) utworu.

GAMA

Zestawienie kolorów w porządku opartym na dominacji określonej cechy barwy (np. gama ciepła, zimna, jasna, ciemna,szeroka, wąska).

Uporządkowane następstwo dźwięków oparte na określonej skali i pierwszym dźwięku - tonice (np. gama C-dur, d-moll).

HAPPENING

Zorganizowane wg scenariusza lub improwizowane widowisko złożone z przedmiotów, ludzkich działań, zdarzeń nie związanych logicznym ciągiem, udziału widzów, które pozwala na odbiór wrażeń wszystkimi zmysłami. Zasadą jest kreowanie sytuacji absurdalnych, szokujących, zaskakujących.

Rodzaj koncertu z elementami spektaklu, gdzie muzyka przeplatana jest działaniami (zdarzeniami) zaskakującymi, symbolicznymi, groteskowymi, improwizowanymi przez wykonawców, zestawionymi w oderwaniu od tradycyjnych funkcji, bez ciągłości, często nie związanych z muzyką.

HARMONIA

Zgodność, ład, dopełnianie się, porządnek (barw, kształtów, proporcji itp), w starożytności uważane za synonim piękna.

Jednoczesne współbrzmienie dźwięków, w starożytności rozumiane jako umiejętne połączenie tonów.

KANON

Zasada, wzór, reguła kompozycyjna, wg której artyści tworzyli swe dzieła, obowiązująca w danej epoce w proporcjach, architekturze itp.

Forma utworu wielogłosowego, w którym kolejne głosy powtarzają temat pierwszego z opóźnieniem w czasie.

KIERUNEK

Mówi się o kierunku optycznym, wywołanym przewagą elementów pionowych, poziomych lub skośnych w kompozycji.

Mówi się o kierunku melodii, wywołanym zestawieniem dźwięków coraz wyższych, niższych, falujących.

KOŁO

Koło barw tęczowych - zawiera wszystkie barwy tęczy od żółtej po fioletową. Można z niego odczytać barwy podstawowe i pochodne, zimne i ciepłe, kontrastujące i dopełniające.

Koło kwintowe - zawiera wszystkie gamy muzyczne, stanowiące zamknięty i konsekwentny układ. Można z niego odczytać rozwój gam, ich pokrewieństwo kwintowe, równoległość, akordy triady harmonicznej danej tonacji.

KOMPOZYCJA

Świadomy i przemyślany układ elementów formy, zależny od inwencji i intencji twórcy - dzieło sztuki.

Efekt przemyślanego, indywidualnego aktu twórczego, układ podstawowych elementów muzyki - utwór muzyczny.

MINIATURA

Obraz małego formatu, głównie portret, malowany przeważnie akwarelą na pergaminie, kości słoniowej, masie perłowej, metalu lub porcelanie, umieszczany często w medalionach, broszkach, także ręcznie malowana ilustracja w średniowiecznym rękopisie, inicjał, dekoracyjne obramowanie.

Krótki utwór instrumentalny, rozpowszechniony w romantyzmie, np. preludium, etiuda, nokturn, bagatela, także utwory programowe i stylizowane utwory taneczne.

RYTM

Regularne powtarzanie się motywu w odstępach czasowych i przesrzennych nie raz trudne do odczytania.

Element organizujący następstwo dźwięków w czasie, czas trwania dźwięków i układ akcentów (regularny bądź zmienny).





stronę odwiedziło już 18367 odwiedzający (35188 wejścia)
=> Chcesz darmową stronę ? Kliknij tutaj! <=